Geschiedenis

Het was kerst 1985 toen Joe Shapiro naar Parijs ging, waar hij 15 maanden bleef in het Bristol Hotel om te onderhandelen over 4841 acres (1943 hectare) in Marne-la-Vallée, 20 mijl ten oosten van Parijs voor de prijs van $5000 per hectare.

Card Walker, van de Walt Disney Company, had het reeds in 1976 voorgesteld, maar door het enorme succes van Tokyo Disneyland werden Ron Miller en Ray Watson in 1982 naar Frankrijk gestuurd, en in 1984 presenteerde Dick Nunis de demografische analyse van meer dan 200 mogelijke Europese vestigingsplaatsen. Uiteindelijk bleven alleen Frankrijk en Spanje over.

Ignacio Vasallo, directeur van de Spaanse toeristendienst, bood belastingvoordelen en andere lokkertjes die 25% van de kosten van het park zouden dekken. Spanje had echter niet genoeg grond voor de bouwplannen. Het is immers op de kanaaltunnel na het grootste bouwproject van Europa.

De Franse regering deed ook een gunstig bod. De grond werd verkocht als landbouwgrond, binnen het park zou maar 7% BTW gelden, en ze zouden $400 miljoen spenderen om de infrastructuur te verbeteren. Hierbij hoorde ook een verlenging van de metrolijn (RER) zodat deze een halte in Marne had. Het contract dat Disney-president Michael Eisner sloot met de Franse Minister-President was 400 pagina's dik. Het werd getekend in maart 1987.

Als onderdeel van de overeenkomst zou Disney attracties bouwen naar Europese futuristen zoals Jules Verne, H.G. Wells en Leonardo da Vinci. Tevens zouden sprookjes worden gepresenteerd in de Europese taal van herkomst, zoals Italiaans voor Pinocchio (Noot: dit is niet gebeurd, P.S.). De Franse regering bleef voet bij stuk houden om zoveel mogelijk attracties in de Franse taal te stellen. Zo werd de naam van het park "Magic Kingdom-Europe" veranderd in "Parc Euro Disneyland", "Sleeping Beauty's castle" werd "Château de la Belle au Bois Dormant", maar de namen van de landen binnen Euro Disneyland bleven in het Engels, net als alle typisch Engelse of Amerikaanse elementen. Frans en Engels werden beide voertaal voor de medewerkers.

In 1988 werd het architectonische plan opgesteld voor het park en de hotels. 15 architecten van over de hele wereld werden uitgenodigd in een competitie. In de laatste ronde bleven Michael Graves en Arata Isozaki over voor Hotel New York, Robert Stern en Jean-Paul Viguier voor Cheyenne, Antoine Predock en Staley Tigerman voor Santa Fe. Iedereen kreeg de opdracht om een terrein te ontwerpen dat leek op de Europese beeldvorming van de Verenigde Staten door de films uit Hollywood.

Van het begin af aan konden ze weten dat themaparken in Europa niet storm liepen. Toch verwachtte het Disney-management 11 miljoen bezoekers in het eerste jaar. Statistiek ter vergelijking, met kosten in francs:

Uiteindelijk werd de 11 miljoen niet gehaald, maar er waren wel meer dan 10 miljoen bezoekers. In de eerste 6 maanden waren er 7 miljoen bezoekers. In de eerste 24 maanden kwamen er 20 miljoen bezoekers (geen vermindering dus). Van de bezoekers is 56% niet Frans. 10% is Brits, 12% komt uit de Benelux (waarvan 6% uit Nederland), 12% Duitsland en een restgroep van 22%, waarvan de Italianen met 6% de grootste groep vormen. Hieronder staan de bezoekersaantallen over het eerste jaar en de boekingsjaren daarna.

Over het verlies in het eerste boekingsjaar is veel geschreven, en ook het bedrag 682 miljoen is gevallen, maar het netto verlies is 188 miljoen FF tot september 1992.

Nog meer cijfers: het park biedt 5.200 hotelkamers (door het Philips Project Centre van licht, televisie, video- en geluidsapparatuur voorzien), daar moeten er nog 13.000 bijkomen. Er is 56 hectare kampeerruimte, er zijn 11500 parkeerplaatsen, en elke parkeerplaats heeft een plaats-nummer, een rij-letter en een laan-naam.

Vanaf het midden van de parkeerplaats zijn mechanische transportbanden die je automatisch naar de ingang van het park brengen. Deze transportbanden zijn over-dekt. De namen van de parkeerplaatsen zijn de namen van beroemde Disney figuren: Minnie, Pinocchio, Tigger en Winnie in het Westen en Jiminy, Fleur, Donald, Bambi en Alice in het Oosten.

Om het park te bekostigen, zijn naast de steun van de regering de volgende sponsors aangetrokken:

Het contract met Nestlé, een Zwitserse voedsel-gigant, is voor 10 jaar en betreft verkoop van voedsel (ijs, chocolade, maar ook Maggi tomatensaus) en merkgebruik, waarbij ook Disney produkten geïntroduceerd worden (Disney Family-chocolade, Pocahontas Filmscènes-chocolade). Tevens kunnen dochterondernemingen acties organiseren. Opvallend hierbij is dat de kleinste Europese markt, Nestlé Nederland, de grootste actie op touw heeft gezet. Je kon bij alle supermarktketens (Noot: in ieder geval Albert Heijn, Bas van der Heijden, C1000, Dagmarkt, Digros, Jac. Hermans, Konmar, Maxis, P.S.) een folder afhalen met het logo van het keten erop en een prijsvraag rond Disney-produkten.

Daarnaast sloot Disney ook exclusief-contracten. Auto-reizen zijn geregeld met Vrij Uit vakanties en busreizen met OAD. In de kledingzaak in het park, en in de speciaalzaken over de hele wereld is Disney kleding te koop die exclusief gemaakt is door Benetton, Bogie, C&A, Dito Dito, Dr. Adams, Esprit, Forty Four, Gapstar, Hennes & Mauritz, HMC, Lovers Gift Shop, Naf Naf, Oilily, OK, Ravens, Siltex, Tramontana, Trend Fashion en Turnover. Ongeveer 80% van de potplanten in het park komen sinds december 1992 van Hamifleurs in Honselaarsdijk [NL].

Ook via de televisie moest Europa van de Disneyfiguren leren. Voorgesteld werden een kabelstation bij Rupert Murdoch (Noot: dit liep stuk omdat Murdoch de karakters misbruikte in een reclame op zijn seksueel getinte pagina 3, P.S.), een mogelijk abonnee-televisie station (Noot: alleen in het Verenigd Koninkrijk, P.S.), reclames voor Euro Disney bij Disney-films en video's, in Disneybladen en de speciaal hiervoor opgerichte Disneyclub-televisieuitzendingen in elk Europees land. Pas in juli 1993 leken de besprekingen over een televisiestation in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk gestalte te krijgen en dit resulteerde in Super-RTL.

Op 8 oktober 1989 bood de Euro Disneyland Holding Co. hun aandelen aan het publiek aan. De aandelen staan genoteerd in Parijs, Londen en Brussel. De vraag naar aandelen was 11 maal zo groot als het aanbod. Per persoon konden daarom maximaal 10 aandelen worden gekocht. De prijs van een aandeel was gemiddeld in francs:

De aandelen kwamen in de CAC40 index in maart 1992.

De toezichthouders van de Parijse beurs stelden in November 1993 een onderzoek in naar de koersvorming van het aandeel Euro Disney. Vooral de transacties voor het bekend worden van het miljardenverlies werden onder de loep genomen.

Het park zou openen op 12 april 1992 en dat betekende dat een reclame- en wervingscampagne ervoor zou moeten zorgen dat iedere Europeaan ervan wist. Op het Amsterdamse Museumplein stond van 23-25 januari 1992 een 20 meter hoge replica van het Château de la Belle au Bois Dormant. In het kasteeltje werd een promotiefilm vertoond (voor de tekst, zie hoofdstuk Reclame), en geïnteresseerden konden dezelfde middag in het Hilton hotel een sollicitatiegesprek krijgen. Ook in andere Europese steden verrees het kasteeltje voor een paar dagen, waaronder in Sevilla tijdens de Expo '92.

Om vragen beantwoord te krijgen was ook de voor 2 jaar gekozen ambassadeur Sabrina Marcon, 27 jaar, aanwezig. Op de Disney University heeft ze de geschiedenis van elk Disney karakter uit haar hoofd geleerd.

Hotelscholen werden aangeschreven voor de werving van personeel en vanaf augustus 1991 was een kantoor in de Parijse voorstad 16 uur per dag geopend om mensen in te huren. Wie aangenomen werd kon direct naar de Disney University, waar ze in de eerste week Disney filosofie kregen, gevolgd door een week baantoegespitste oriëntatie en 40 tot 50 uur beroepstraining.

Er was echter wel een strenge selectie voor de 12.000 banen die gevuld moesten worden. De Fransen konden solliciteren via hun Minitel-huiscomputer. Fransen hadden voorrang, maar Nederlandse en Belgische sollicitanten hadden door talenkennis een streepje voor. Iedereen moest zich houden aan de basisprincipes.

Het steunpunt voor Benelux/Denemarken werd gevestigd in Baarn, aan de Amsterdamsestraatweg. Leider van dit steunpunt, Baudien van der Sluis, kreeg al 600 brieven binnen voor er ruchtbaarheid gegeven was aan de wervingscampagne naar niet-managersfuncties in september.

Uiteindelijk werken er 75 nationaliteiten in Euro Disneyland, worden er 40 talen gesproken. 66% van de Cast Members is van Franse herkomst, 11% is Brits, 4% is Nederlands en 3% Iers.

Omdat er veel nieuwsgierige dagjesmensen kwamen kijken naar de vorderingen verrees een enorme berg gele klei om de bouwgronden. Op de plek waar de toeristen mochten komen werd in december 1990 een klein informatiecentrum geplaatst, waar men voor 10 francs de maquettes kon zien. De naam hiervan is het Espace Euro Disney. In maart 1991 werd de 100.000ste bezoeker toegelaten. In februari 1992 waren er al 500.000 mensen geweest.

Voor de kleding van de Cast Members werden 400.000 kostuums ontworpen, beter en duurder dan de Amerikaanse en Japanse kostuums.

Eind september 1992 eindigde het boekjaar van Euro Disney, en zowel de inkomsten van entreegelden als de hotelboekingen vielen tegen. Tot en met juli waren er 3,6 miljoen bezoekers geweest, hoofdzakelijk Britten en Duitsers. In het hoogseizoen komen dagelijks 55.000 bezoekers, en met de maand augustus was het aantal bezoekers dan ook verdubbeld. Een echte kosten-baten analyse kan echter pas na drie jaar worden opgemaakt.

Om het eerste jaar te vieren konden kinderen onder de 12 gratis met een betalende volwassene mee (entree, hotel, diner-show en ontbijt)

OAD kwam van januari tot maart 1994 met een follow-up, door een kind onder de 12 per twee volwassenen niet te berekenen in de reissom. Dit aanbod gold niet voor treinreizen.

Deze actie werd herhaald om Mickey's 65ste verjaardag (in 1993) te vieren (Binnen het park werd vanwege de sombere boekingscijfers de verjaardag niet gevierd). Trans gaf voor 85 gulden een character-ontbijt, een gesigneerde foto van Mickey en een stel Mouse-oren.

Ook Disney zelf kwam met een "Gulle Geest-actie", waarin je voor 165 gulden entree, maaltijd en een overnachting in een Rio Grande Hotel (Santa Fe, Cheyenne) voor 1 volwassene kreeg (zie de winterspot "Gulle Geest" bij de Reclames.

In dezelfde periode 1 augustus tot 31 oktober 1993 ontvingen de bellers van de reserveringslijn/informatielijn 06-0035 een waardebon van 200 FF te besteden in een restaurant of boetiek van het resort, bij overleg van de kamersleutel en identiteitskaart voor Hotelgasten. Deze waardebon en de informatie die automatisch bij het nummer kon worden aangevraagd werd toegezonden vanaf Postbus 13128, 2501 EC DEN HAAG.

Vanaf het einde van het tweede boekingsjaar werd het park overspoeld door aanvallen van de pers. Zo vielen er na het hoogseizoen 950 ontslagen die logischerwijs vakantiekrachten waren, men sprak echter van "950 van de 11.000 vaste krachten", en dezelfde berichten spraken ook van "tegenvallende bezoekersaantallen. Ze hebben sinds de opening ... nimmer aan de prognoses voldaan". Gezien het feit dat de prognose 11 miljoen in het eerste jaar niet zo slecht was is dit overdreven. In de maanden april tot en met juni kwamen er 3.1 miljoen bezoekers, juli en augustus zullen alleen maar hoger zijn. Daar komt nog bij dat de recrutement voor Nederlandse zomerkrachten in februari weer van start ging (tel: 06-022.49.16). In vergelijking met Japanners en Amerikanen gaan Europeanen minder naar de Disney-parken, maar Europeanen hebben meer pretparken tot hun beschikking en met een gemiddelde van 45.000 bezoekers per dag is Euro Disney het best bezochte pretpark (ter vergelijking: de Efteling trekt op hoogtijdagen 20.000 bezoekers).

"Als concessie aan de Franse bezoekers wordt tegenwoordig wijn bij de lunch geserveerd. Aanvankelijk was de verkoop van alcohol verboden in Euro Disney". Omdat dit inderdaad een grote stap is (in de grondvesten van het moederbedrijf staat immers dat er in het park geen alcohol verkocht mag worden), heb ik nagebeld hoe dit zat. Ten eerste was het al sinds de zomer ingevoerd (juni 1993), en is de relatie met de boekingcijfers 1993 wat bizar, en ten tweede geldt het alleen voor de duurste 4 restaurants met bediening (Walt's, Plaza Gardens, Blue Lagoon en Auberge de Cendrillon), dus niet in de losse counterservices en zelfbedieningsrestaurants. Bij de dinershows van de Lucky Nugget Saloon en het Silver Spur House in het park, en de Buffalo Bill's Wild West Show daarbuiten wordt ook wijn en bier geserveerd.

Echte concessies lagen bij de prijsafstemming aan het Europese niveau (daling van 33% bij de goedkoopste hotels), waardoor de stijgende lijn in de hotelboekingen (in het eerste kwartaal 1993 68,5% hoger dan het derde kwartaal 1992) voortzette. De hotelboekingen in de omgeving van het park namen toe met 10%.

Ook vergaten veel bronnen dat 3,6 miljard FF van de 5,3 miljard FF afschrijvingen betroffen van de aanloopkosten. Een kapitaalinjectie van het moederbedrijf heeft dit opgelost.

Vlak voor de jaarlijkse vergadering van maart 1994 kwam reeds een reddingsplan van het moederbedrijf en de Franse banken, dat de schulden in ieder geval zou halveren. De banken zagen af van rente-inning voor 18 maanden, en het moederbedrijf zou geen claim leggen op royalties en management kosten. De echte verliezers waren de aandeelhouders (en vooral de speculanten, want het was vantevoren bekend dat er niet binnen 5 jaar winst gedraaid zou worden). In juni 1994 kondigde Z.E. prins Al Whaleed van Saudia Arabia aan dat hij tussen 13-24% van het Euro Disney kapitaal wilde aankopen. Directeur Philippe Bourguignon verwachtte nog steeds winst in 1996, en Joe Roth bevestigde dit... echter...

In mei 1995 gingen vele akties van start om de opening van Space Mountain bekend te maken. Er waren akties van RTL-4 (dagelijks reizen te winnen), De Telegraaf (24 reizen te winnen), MGM/Holland International (20 reizen). Space Mountain kreeg ook een aparte logostatus. Zo werd de tournee van Elton John mede-gesponsord door deze attractie (los van het gehele park) en gaf een breed geadverteerd concert vanaf de groene vlakte achter hotel Newport Bay Club. Van de opening werd verslag gedaan door RTL-Television en RTL-4, en de radiozenders Deejay Network, O'FM 99.9 La radio sur Seine, Onde Latine, Scoop 92 FM Lyon, Radio Nantes 100 FM, HR3 Deutschland, Radio Donna BRTN, RMC, SDR 3 Club del Süden, Frequence Wallonie 99.9. Voorafgaand aan de publieksopening op 1 juni was Discoveryland de hele dag 31 mei gesloten en bezet door pers en VIPS. Onder hen astronaut Buzz Aldrin, Roy E. Disney, Claudia Schiffer, David Copperfield, Catherine Deneuve, Boney M, Paul Young, Cliff Richard en de 24 eerste winnaars van de RTL-4 prijsvraag.

De campagne had een positief effect op de verwachtingen, net als de omzetting van een obligatielening in aandelen, waardoor het boekingsjaar 1994-1995 reeds met winst afgesloten kon worden.

In 1995-1996 gaven de Nederlandse Grenswisselkantoren de aanbieding 3 dagen entree voor de prijs van 2 (geen hotel inbegrepen).

Het radiostation RMC verzorgt nu ook uitzendingen vanuit Disney Village op dinsdag en donderdag, en de ingang van de Buffalo Bill's Wild West Show werd verplaatst om ruimte te maken voor een Gaumont bioscoop met 8 zalen geopend in mei 1997, en een filiaal van Planet Hollywood, het keten restaurants van Arnold Schwarzenegger, Bruce Willis & Demi Moore en Sylvester Stallone. Festival Disney werd zo het Disney Entertainment Centre, en de naam veranderde in Disney Village. Deze uitbreidingen, samen met een tweede congrescentrum bij New Port Bay Club (het eerste zit in Hotel New York), kwamen in de plaats van de voorgenomen uitbreidingen voor een tweede park. De onbebouwde 1300 hectare blijven in beheer van Disney.

Het vijfjarig bestaan in 1997 werd uitgebreid gevierd. Er was een verjaardagslied gecomponeerd (It's the year to be here) en er werd net buiten het park, in Fantasia Gardens, een beeld onthuld dat alle fantasie en magie van Disney uitbeeldt. Het stelt de hand van de tovenaarsleerling voor, met staf, en in de mouw zijn een filmrolletje met Steamboat Willy (het eerste Mickey Mouse filmpje) en het kasteel van Sleeping Beauty verwerkt.
Ook in Fantasia Gardens werd de Disney Promenade geopend, een tegelplaats waar beroemdheden en fans een tegel kunnen krijgen met hun naam erop. De tegels die het eerst gelegd werden stelden het hoofd van Mickey Mouse voor uit marmeren tegels, waarvan de middelste tegel die van Mickey Mouse zelf was. Bezoekers van de hotels op 12 april 1997 kregen een litho in beperkte oplage en een ansichtkaart. Bezoekers van de minder drukke maanden in het hoogseizoen kregen een horloge of een knuffeldier.


Ook kondigde Roy E. Disney aan dat de ontwikkeling van het tweede park weer opgepakt werd in 1998.

Terug naar hoofdstukindeling